Bij Velo is de jeugdopleiding dit seizoen in drieën gesplitst. Naast hoofdopleider Jeremy van der Stap sturen Boyd Rijnenberg en Reinier van Loon nu ieder hun eigen leeftijdsgroep aan. Rijnenberg doet de Onder 6 tot en met Onder 10. Van Loon de Onder 11 tot en met Onder 13. Allebei kwamen ze via een ander pad bij die rol terecht, maar in hun manier van werken zitten ze opvallend dicht bij elkaar.
Voorheen deed Jeremy van der Stap het grootste deel van de jeugdopleiding alleen, met negentien lichtingen onder zijn hoede. “Dan kan je ze niet allemaal de aandacht geven die ze misschien verdienen,” zegt van Loon. Sinds dit seizoen is dat takenpakket gesplitst, met Rijnenberg en van Loon als extra opleiders naast hem. “We zijn nu een paar maanden bezig en we klikken goed met elkaar.”
Rijnenbergs omslag van fanatieke vader naar pedagoog
Rijnenberg werkt sinds augustus als hoofdopleider onderbouw, naast zijn functie als hoofdtrainer van de Onder 9. Zijn visie komt voort uit zijn werk bij Sparta in de regio, waar hij op zondag met jonge talenten traint. “Zij werken vanuit een pedagogische visie. De ontwikkeling van het kind staat voorop, plezier maken en door middel van voetbal bijdragen aan de algemene ontwikkeling.” Die visie sluit aan op zijn eigen achtergrond van vijftien jaar in de zorg en kinderopvang. Voordat hij daarmee in aanraking kwam, was hij zelf juist het tegenovergestelde. “Ik was verschrikkelijk fanatiek, ook met mijn eigen zoontje. Toen ik aanraking kwam met Nathan Rutjes bij Sparta ben ik echt 180 graden omgedraaid.” Die omslag paste hij vorig jaar voor het eerst toe als hoofdtrainer van de Onder 8. “Het resultaat helemaal loslaten. De ontwikkeling van die kinderen staat voorop.” Toen zijn functie als hoofdopleider onderbouw vrijkwam, solliciteerde hij met het idee om die manier van werken over de hele onderbouw door te trekken.
Zelf voetbalde Rijnenberg, geboren in Vlaardingen en opgegroeid in Maassluis, bij Excelsior Maassluis en daarna in het Westland. Via vrienden en de reputatie van de jeugdopleiding kwam hij uiteindelijk bij Velo terecht. “Goede jeugdspelers, goede trainers, alle voorzieningen waren altijd goed. En een leuke, gezellige vereniging.” Hoeveel van zijn visie bij ouders en trainers daadwerkelijk beklijft, houdt hij reëel. “Van de 100 procent kan ik er misschien 40 beïnvloeden en meekrijgen. En als ik 30 procent alleen maar bewust kan maken, heb ik al iets veranderd. Ouders blijven soms eigenwijs en blijven resultaat te belangrijk vinden. Maar ik kan niet meer dan mijn best doen.”
Een actie die niet lukt, telt ook
Hoe die aanpak er in de praktijk uitziet, blijkt uit een voorbeeld dat Rijnenberg zelf aanhaalt. Tijdens een wedstrijd probeerde een keeper, de spits van de tegenpartij uit te spelen. Het doelmannetje verloor de bal en incasseerde een tegentreffer. “Ouders aan de kant werden helemaal gek.” Zijn eigen reactie naar de keeper was anders. “Ik zei: jij moet daar echt lef voor hebben om die spits uit te spelen. Maar hoe zorgen we ervoor dat die actie wel lukt?” Samen zochten ze uit waarom de bal werd afgepakt, en wat de keeper de volgende keer anders kon doen. “En dan zeg ik: heel goed, de volgende keer gewoon weer proberen.” Die insteek, vragen stellen in plaats van straffen, probeert hij ook de trainers in de onderbouw mee te geven. “Kinderen mogen bij mij alles. Maar ik maak wel een paar hele harde en duidelijke afspraken, en die kom ik na. Dat gaat vooral over normen en waarden. Elkaar begroeten, stil zijn als de trainer praat, dat soort dingen. Soms heb ik het idee dat die normen en waarden lijken te verdwijnen in onze maatschappij. Maar goed, binnen die afspraken zijn ze vrij.”
Van Loons weg via ADO terug naar Velo
Van Loon (29) voetbalde zelf van jongs af aan bij Velo en speelt er nog altijd, in het vijfde. Als trainer gaf hij er eerder leiding aan de Onder 9 tot en met de Onder 13, waarna hij vijf jaar bij ADO Den Haag ging werken. Dat was een hele andere werkomgeving. “Je speelt tegen de top en je werkt met de top van trainers en spelers. De ontwikkeling van spelers daar is heel interessant om te zien.” Bij ADO trainden de jongens vier keer per week, twee uur per sessie.” Toch koos Van Loon ervoor om te stoppen, wegens verschil van inzichten met de club, maar vooral om persoonlijke redenen. Hij werkt als fulltime gymdocent en woont alleen met zijn zoon van tweeënhalf. De reistijd en de wedstrijddagen in het weekend pasten niet meer bij zijn situatie. Toen de vacature bij Velo voorbijkwam, was de keuze snel gemaakt. “Ik wil wel betrokken blijven bij de voetballerij, bij het spel. En dit is een onwijs mooie plek om dat te blijven doen.”
Structuur voor de trainers, vrijheid voor de kinderen
Beide opleiders zoeken naar eenzelfde balans: duidelijke kaders voor de trainers, en ruimte voor de kinderen zelf. Van Loon werkt met vijftien teams onder zijn hoede, verdeeld over de Onder 11, 12 en 13. Voor hen is hij een klankbord. “Als ze ergens mee zitten, komen ze bij mij. We hebben het over tactische dingen, trainingen, maar ook hoe om te gaan in bepaalde situaties met spelers en ouders.” Om te voorkomen dat jonge spelers worden overladen met informatie, werkt hij met weekthema’s. “De ene week zitten we in het aanvallen, de andere in het verdedigen. Daar pakken we dan één teamtaak uit, en dat zetten we centraal.” Trainers die tegen iets aanlopen, krijgen van hem geen kant-en-klare oplossing, maar een voorbeeld om mee te werken. “Ik kan een vorm wel naar ze sturen, alleen de training is nooit hetzelfde als wanneer ik hem zelf zou geven. Het doel is dan ook anders.” Toch vinden vooral de trainers van de selectieteams het interessant om zijn eigen trainingsdatabase te zien. Plezier staat voor hem voorop, gevolgd door technische vaardigheid: balcontrole, en een actie durven maken. Voor de niet-selectieteams stuurt hij wekelijks een eigen techniekvorm naar de ouders, zoals een dribbelparcours of een oefening in kappen en draaien.
Rijnenberg legt dezelfde nadruk op autonomie, maar dan voor de kinderen zelf. “Kinderen moeten niks. Het enige wat ze moeten, is zich gedragen. We reageren niet op scheidsrechters, op trainers, op tegenstanders.” Fouten rekent hij de kinderen niet aan. “We hebben geen waardeoordeel over het rendement van een actie, maar over de potentie ervan.”
Verschillende antwoorden op dezelfde Cruijff-quote
Beide opleiders kregen tijdens de gesprekken dezelfde uitspraak van Johan Cruijff voorgelegd: dat je spelers tot de Onder 13 vooral lekker moet laten voetballen, zonder het te ingewikkeld te maken. Rijnenberg herkent zich daar volledig. “Winnen of verliezen maakt niet uit. Het gaat om de ontwikkeling van die kinderen.” Van Loon nuanceert het vanuit zijn ervaring bij ADO. “Die discussie heb ik ook weleens gehad. Maar als ik dat zo deed tegen Ajax, werd ik 40 of 50-0 van de mat gespeeld. Het is wel belangrijk dat spelers bepaalde basisdingen weten, zoals hoe je de eerste druk kan uitspelen of een moment van scoren kiest.” Ze niet overspoelen met informatie, benadrukt hij daarbij wel. “Je moet ze een of twee dingen meegeven en daar vooral op coachen